Türkmen-Eýran wizasynyň ýatyrylmagy teklip edildi
24.02.2010
Eýranyň Türkmenistandaky ilçisi Muhammedryza Forgani Eýranyň ýarym resmi "Pars" agentligine beren interwýusynda Türkmenbaşy şäherinde hem-de Gülüstan welaýatynda Konsulhanalaryň açylmagyna iki ýurduň hem taýýardygyny habar berdi.
Ilçi türkmen tarapyna wiza düzgüniniň ýatyrylmagyny hem teklip edýändigini agzalýan habar agentligine aýtdy.
Türkmenistan Eýranyň Demirgazyk Horasan, Razewi Horasan, Gülüstan, Mazanderan we Gilan welaýatlary bilen serhetdeş. Iki ýurduň 1200 km uzaklykdaky özara serhedi bar. Türkmenistan Eýran arkaly dünýä bazarlaryna hem çykyp bilýär.
Iki ýurduň söwda dolanşygy üç milliard dollardan hem geçýär diýip, Eýranyň Türkmenistandaky ilçisi Muhammedryza Forgany "Pars" agentligine aýtdy.
Forgany Türkmenistan-Eýran serhetleri parahatçylyk hem-de dostluk serhetleridir, iki döwletiň gatnaşyklary medeni hem-de ykdysady taýdan gülläp ösýär diýip, öz pikirini beýan edýär.
Wiza düzgüni Eýranyň ilçisi Forgany: "Bu gatnaşyklaryň ösmegini göz öňünde tutup, biz iki ýurduň arasynda wiza düzgüniniň ýatyrylmagyny hem Türkmenistana teklip etdik" diýdi. "Soňky ýyllarda iki ýurduň arasynda medeni delegasiýalaryň saparlary hem artdy. Indi eksport we import hem-de gümrük boýunça kynçylyk ýok".
Mundan owal Eýran tarapy gümrük kynçylyklary zerarly Türkmenistanyň Tährandaky ilçisini Daşary işler ministrligine çagyrypdy.
Forgani golaýda Eýranyň Türkmenistandaky ilçihanasy tarapyndan meşhur şahyr Magtymguly Pyragynyň iki tomluk kitabynyň neşir edilendigini hem habar berdi.
Bu kitaby merhum alym Nurmuhammed Aşyrpur, edebiýatçy we Türkmensährada çykýan "Ýaprak" žurnalynyň baş redaktory Ýusup Gojuk taýýarlady.
Ilçi: "Türkmenleri gowy görýärin"
Ilçi Forgany mundan ozal türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşygynda Eýran türkmenleriniň türkmen prezidentine we halkyna salamyny hem ýetiripdi.
Forgany türkmen telewideniýesine beren interwýusynda türkmenler barada mende gowy ýatlamalar bar we men türkmen halkyny gowy görýärin diýdi: "Men Gümmet Kowus şäherinde önüp-ösdüm, şonuň üçin-de türkmen diline düşünýärin. Emma gepläp bilemok, dilimiň üstünde birazajyk işlemeli we nesip bolsa Aşgabatda işleýän döwrüm türkmen dilini gowy öwrenerin".
"Etniki mesele – Eýranyň öz meselesi"Eýranly bilermen Dr.Human Peýmany Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna beren interwýusynda, Türkmenistan Eýranda ýaşaýan etniki türkmenler barada az alada edýär, bu bolsa olara Eýran häkimiýetlerinde ynam döretdi diýdi.
Peýmanynyň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň ýolbaşcylary Eýrandaky türkmenleriň meselesi Tähranyň içki işi diýip, birnäçe gezek gaýtaladylar.
Peýmanynyň pikiriçe, iki ýurduň gatnaşyklarynyň ösmeginiň bir sebäbi Türkmenistanyň Eýrandaky etniki meselelere goşulmaýanlygydyr. "Ýöne muňa garamazdan, hatda Eýranyň Aşgabatdaky ilçisi hem indi Türkmenistan-Eýran gatnaşyklarynda Eýrandaky türkmenleriň ýagdaýlaryny nazara alýar".
Eýran türkmenleri nämelere garaşýarlar?
Türkmenistan we Eýran barada maglumatlary çap edýän "Türkmen ilim" atly internet sahypasynyň müdiri Ýakup Garagul Eýrandaky türkmenleriň Türkmenistanyň we Eýranyň gatnaşyklarynyň has-da ösmeginde möhüm rol oýnajakdygyny bellap, sözüni dowam etdi: "Iki ýurduň arasynda ortak we bilelikdäki bazaryň açylmagy, wizasyz gelim-gidimiň ýola goýulmagy, iki ýurduň bilelikde radio açmagy, Eýrandaky türkmen ýaşlarynyň Türkmenistana okamaga barmaklary biziň ildeşlerimiziň islegleri".
Garagul sözüniň soňunda Türkmenistan Eýranda ýaşaýan türkmenleriň şäherlerinde hem Konsulhana açmaly diýdi.
Resmi däl maglumatlara görä, Eýranda üç million çemesi etnik türkmenler ýaşaýarlar. Şu wagta çenli Türkmenistanyň Tähranda ilçihanasy we Maşat şäherinde-de konsullygy bar.